Strategija razvoja eObrazovanja Crne Gore do 2013. godine


Ministarstvo za informaciono društvo je početkom 2009. godine uradilo Strategiju razvoja informacionog društva 2009-2013. godine. U ovoj Strategiji dat je značajan aspekt obrazovanju i urađena je posebna oblast Strategije pod nazivom eObrazovanje. U nastavku su navedeni ključni segmenti Strategije razvoja eObrazovanja Crne Gore do 2013. godine.

1. Uvod

Za praćenje i korišćenje ICT-a, neophodno je imati stručan kadar na svim nivoima, od korisnika osnovnih kancelarijskih softvera, pa sve do ICT profesionalaca. Obrazovanje i obučavanje predstavlja najbolju investiciju za maksimalno iskorišćavanje ljudskih potencijala. U školskom sistemu učenici treba da steknu osnovnu informatičku pismenost i sklonosti ka karišćenju ICT-a. Osnovna informatička pismenost je dio opšte pismenosti i kulture ličnosti u današnjem vremenu.

Kretanje društva u pravcu uvođenja informacionih i komunikacionih tehnologija u sve sfere života, kao i mnogobrojni specifični zahtjevi modernih tehnologija uslovili su potrebu prilagođavanja obrazovnih sistema takvom okruženju.

Ministarstvo prosvjete i nauke Crne Gore je proteklih par godina dalo puni prioritet uvođenju ICT-a u obrazovni sistem. Početkom 2003 urađen je glavni projekat IS obrazovanja nazvan MEIS (Montenegrin Eductional Information System) u kojem se definišu konkretne metode, resursi i tehnologije za realizaciju IS. Trenutno je aktuelna realizacija projekta MEIS.

2. PRINCIPI RAZVOJA INFORMATIČKOG DRUŠTVA

Za uspostavljanje informatičkog društva, neophodno je imati visok stepen razvijenosti kompjuterske infrastrukture, međutim sva ta mašinerija je praktično beskorisno ukoliko nemate informatički obrazovano društvo, kako sa aspekta osnovne informatičke pismenosti, tako i sa aspekta specijalističkih odnosno ekspertskih znanja. Postoji razni vidovi i mogućnosti sticanja ICT znanja, na primjer putem redovnog obrazovnog sistema, samostalno učenje, putem raznih organizovanih kurseva, ali je sigurno da je najbolji najjeftiniji i najmasovniji način putem redovnog obrazovnog sistema.

Rastuće vrijednosti i uloga informaciono-komunikacione tehnologije u radu predavača, istraživača, radnika, učenika, studenata i običnih građana predstavlja osnovnu sponu između Crne Gore i razvijenih zemalja EU, u procesu stvaranja informacionog društva.

Uvođenje i korišćenje ICT-a bitno utiče na duboke strukturne promjene, odnosno na organizaciju posla, funkcionisanje, korišćenje vremena i prostora, metode rada i dr. To nije samo dodatak na postojeće sisteme. ICT je takođe i veoma bitna karika u sistemu otvorenog sveživotnog učenja (LLL).

Uvođenje ICT zahtijeva velika sredstva , a sa druge strane strane i vrijeme , jer je nemoguće odjednom nabaviti kompletnu kompjutersku opremu, instalirati kompjuterske mreže, a posebno obučiti sve nastavnike za korišćenje ICT-a, pa je neohodno fazno uvođenje ICT-a, što su uradile i daleko razvijenije zemlje.

3. TRENUTNO STANJE I IZAZOVI

Sadašnja pozicija ICT na svim nivoima obrazovnog sistema je uglavnom zadovoljavajuća i globalno se može reći da se po mnogim pokazateljima Crna Gora nalazi u sredini u odnosu na druge države. Stepen uspješnosti ICT implementacije varira u zavisnosti od stepena obrazovanja (predškolsko, osnovno, srednje, univerzitetsko) i pojedinih ICT segmenata (kompjuterska opremljenost, dostupnost interneta, kompjuterska obučenost nastavnog kadra, primjena ICT sadržaja u procesu nastave itd.) Jedan od relevantnih podataka za pozicioniranje Crne Gore je odnos broja učenika i kompjutera u školama i on iznosi 16 učenika na 1 kompjuter novije generacije, dok je do prije par godina taj odnos u osnovnim školama bio 150 učenika na 1 kompjuter.

Infrastruktura

Sve srednje škole opremljene su sa adekvatnom kompjuterskom opremom. Uglavnom su opremljene veće osnovne škole, tako da u suštini 99 % učenika srednjih i osnovnih škola pohađa škole u kojima postoje savremene kompjuterske učionice. Proces opremanja je fazno urađen u skladu sa dinamikom reforme obrazovanja. Pored računarskih učionica kompjuterska oprema instalirana je i u zbornicama, a takođe je opremljena školska uprava i administracija. Sa apekta licenciiranja sklopljen je ugovor sa kompanijom Microsoft, tako da je na svim računarima u obrazovnom sistemu instaliran legalan MS softver. Takođe su instalirani i licencirani korporativni antivirus softveri u većini škola.

Kompjuterske LAN mreže su odrađene u toku faze kompjuterskog opremanja škola. Sa aspekta bezbjednosti odrađena su dva odvojena segmenta administrativni i nastavni. WAN segment je riješen putem ADSL priključaka. Jedan dio uglavnom manjih osnovnih škola u ruralnim sredinama nema riješen WAN segment, zato što ne postoje odgovarajući tehnički uslovi od strane T-com-a.

ICT i obrazovanje

U postojećoj strukturi obrazovnog sistema Crne Gore uglavnom su u dovoljnoj mjeri zastupljeni informatički sadržaji. U osnovnim i srednjim školama uveden je po jedan obavezan informatički predmet čiji sadržaji pokrivaju sticanje osnovne informatičke pismenosti. Pored obaveznih uvedeni su i izborni informatički predmeti, koji će omogućiti sticanje specijalističkih ICT znanja.

Pored informatičkih predmeta neophodno je uvesti primjenu ICT u skoro sve ostale nastavne predmete. Ministarstvo prosvjete i nauke je uradilo portal za nastavnike na kojem su prezentirani e-materijali i didaktički softver za pojedine predmete Ove sadržaje nastavnici mogu preuzeti i koristiti u nastavi. Međutim za sada su na portalu uglavnom dati linkovi na interesantne sadržaje i skroman skup e-materijala, kao i jedan dio doniranog didaktičkog softvera.

Jedna od najvažnijih karika u efikasnom uvođenju ICT u obrazovni sistem je informatička obuka obrazovnog kadra, a posebno nastavnika. MPIN je obučilo u većini škola po 2 ICT koordinatora. Njihova obaveza je da pored vođenja kompletne ICT politike vrše ICT obuku svojih kolega. Takođe je izvršena obuka i za većinu nastavnika za izborne informatičke predmete u gimnazijama. Međutim kasni se sa masovnijom obukom nastavnika, što predstavlja ozbiljan problem.

Razvoj ICT-a na visokoškolskim ustanovama u Crnoj Gori treba posmatrati u okviru razvoja akademske mreže Crne Gore (MREN – Montenegro research and Educational Network) kao punopravnog člana evropske asocijacije akademskih mreža (TERENA). MREN je formiran u okviru Ministarstva prosvjete i nauke 2005. godine kao koordinaciono tijelo za formiranje i planiranje akademske mreže Crne Gore. Istovremeno MREN je predstavnik ove mreže u međunarodnoj saradnji. Ovu mrežu trenutno čini mreža Univerzitete CG koja je povremeno povezana na evropsku akademsku mrežu.

IS obrazovanja

U okviru obrazovnog sistema Crne Gore postoje tri komplementarna Centra informacionog sistema i to pri Ministarstvu prosvjete i nauke, Univerzitetu Crne Gore i Ispitnom centru.

CIS pri Univerzitetu pokriva kompjutersku podršku za studente i zaposlene na svim fakultetima Univerziteta Crne Gore. U okviru centra postoji IS za praćenje resursa i obrazovnih procesa na Univerzitetu.

CIS pri Ministarstvu prosvjete i nauke pokriva kompjutersku podršku uglavnom za učenike i zaposlene od predškolskog obrazovanja do nivoa fakulteta kao i za Zavod za školstvo i Centar za stručno obrazovanje. U toku je testiranje informacionog sistema za ovaj segment obrazovanja. Početkom 2010. godine treba započeti uvođenje ove obimne i moderno koncipirane višeslojne WEB aplikacija.

CIS pri Ispitnom centru pokriva poslove provjere kvaliteta obrazovanja, sa akcentom na osnovno i srednje obrazovanje. Centar je opremljen sa kvalitetnom kompjuterskom opremom specijalizovanom za izradu i pregledanja testova. U okviru centra je u toku izrada baze podataka za praćenje procesa testiranja.

Centri informacionog sistema imaju dobru međusobnu saradnju, ali ne postoji kvalitetna integracija baza podataka, tako da je neohodno integrisati ova tri IS u jedan integralni IS eObrazovanja.

4. STRATEŠKI PRIORITETI

Najvažniji element svake politike i strategije uspostavljanja informatičkog društva je usvajanje održivih ciljeva kojima se usklađuje korak sa tehnološki razvijenim svijetom putem istraživanja, kreativnosti, saradnje, razmjene znanja i informacija, te istinske posvećenosti ostvarivanju donesenih ciljeva.

4.1. Ciljevi do 2013.

Ciljeve razvoja ICT u Crnoj Gori dijelimo na opšte i posebne ciljeve.

Opšti ciljevi

  • Izgradnja savremenog obrazovnog sistema u Crnoj Gori u kojem svi učenici u osnovnim i srednjim školama i studenti na Univerzitetu stiču kako osnovnu informatičku pismenost dovoljnu da se mogu uključiti u moderno informatičko društvo, tako i specijalistička odnosno ekspertska znanja iz ICT oblasti;
  • Izrada kurikulumi i programa treba da obezbijedi uključivanje ICT u proces obrazovanja na svim nivoima;
  • Obezbjeđivanje i distribucija didaktičkog e-materijala i softvera (English learning, MatLab,…) za što širi skup nastavnih predmeta;
  • Uvođenje efikasnog informacionog sistema za evidenciju kadrova i resursa, praćenje procesa nastave i ocjenjivanja , administrativnog i finansijskog poslovanje, kao i za podršku upravljanju i provjeri kvaliteta u obrazovnom sistemu Crne Gore;
  • Obezbijediti ICT obuku za zaposlene u obrazovnom sistemu, a prije svega za nastavnike, rukovodioce, administraciju itd. Takođe treba definisati minimume informatičke pismenosti za pojedine strukture zaposlenih i u skladu sa tim sprovoditi testiranja i ICT obuke;
  • Uključivanje obrazovnog sistema Crne Gore u aktuelne međunarodne ICT projekte i obrazovne mreže. Usklađivanje ICT programa sa programima zemalja u okruženju
  • Omogućiti svim akterima obrazovnog sistema Internet pristup. Omogućiti interaktivno povezivanje učenika kako sa lokalnom tako i globalnom zajednicom preko web-sajtova, zajedničkih projekata sa udaljenim školama i sl.
  • Neophodno je da MREN bude dio evropskih akademskih mreža i da visokoškolske ustanove budu uključene u međunarodne akademske projekte;
  • Korišćenje ICT u obrazovanju djece sa posebnim potrebama.


Posebni ciljevi

  • Povezati i uključiti ICT u proces promjena obrazovnog sistema radi postizanja njegovog punog uticaja;
  • Implementirati LMS i video-konferencijski sistem u školama i fakultetima;
  • Obezbijediti povoljne uslove učenicima i studentima za nabavku kompjutera i jeftin pristup Internetu;
  • Obezbijediti do 2013. godine odnos računar-učenik 1:8;
  • Do kraja 2010. godine sve obrazovne institucije opremiti kompjuterskom opremom u skladu sa postavljenim standardima;
  • Obezbijediti licenciran softver na svim nivoima;
  • Obezbijediti održivu strukturu uspostavljanja, podrške i implementacije eObrazovanja;
  • Afirmisati i pospješivati istraživanje i razvoj na polju uvođenja informatičkih tehnologija u obrazovni sistem.

4.2. Aktivnosti za postizanje ciljeva


4.2.1. Izrada i dopuna zakonske i podzakonske regulative

U funkciji uspostavljanja informatičkog društva i usklađivanja legislativnog okvira u Crnoj Gori potrebno je donijeti određeni broj zakona koji se odnose na ICT oblast. Takođe je potrebno da MPIN izvrši promjene u podzakonskim aktima, kao i sistematizaciji radnih mjesta kako bi se uspostavila zakonska i organizaciona podrška za efikasno uvođenje eObrazovanja Crne Gore.

4.2.2. Formiranje ICT organizacione strukture

Da bi se uspostavio i zaživio jedan ovako obiman projekat eObrazovanje potrebno je formirati efikasnu organizacionu strukturu koju čine:

– Savjet projekta,

– CIS pri Ministarstvu prosvjete i nauke, Univerzitetu i Ispitnom centru,

– ICT koordinatori (školski i regionalni).

Ova organizaciona struktura je uglavnom već uspostavljena. U manjem broju škola još nijesu obučeni i postavljeni lokalni koordinatori. Takođe nijesu imenovani regionalni koordinatori. Za efikasno funkcionisanje i koordinaciju ove organizacione strukture urađen je Web portal u Ministarstvu prosvjete i nauke. U narednom periodu treba nastaviti na konačnom uspostavljanju kompletne organizacione strukture.


4.2.3. ICT infrastruktura
  1. Potrebno je instalirati kompjutersku opremu u sve preostale uglavnom male osnovne škole, preškolske ustanove i osnovne muzičke škole i instalirati kompjuterske mreže.
  2. U većim školama treba opremiti po još jednu računarsku učionicu.
  3. Treba omogućiti pristup Internetu u svim školama.
  4. U svim gradovima Crne Gore treba opremiti bar po jednu školu sa sistemom za učenje na daljinu, kao i centralnu lokaciju u Zavodu za školstvo.
  5. Sve visokoškolskih institucija treba povezati na akademsku mrežu i omogućiti povezivanje svih osnovnih i srednjih škola poprečnom vezom, kao i povezivanje svih ostalih obrazovnih institucija na akademsku mrežu.
  6. Treba nastaviti sa legalizacijom softvera.
4.2.4. Realizacija integralnog IS eObrazovanja

Kako je navedeno u poglavlju 2 neophodno je efikasnije povezati tri kjučna CIS-a pri Ministarstvu prosvjete i nauke, Univerzitetu i Ispitnom centru, naročito sa aspekta povezivanja baza podataka, kako bi se stvorio jedan automatizovan integralni informacioni sistem obrazovanja. Integralni informacioni sistem obrazovanja, takođe treba povezati i sa okruženjem u cilju razmjene informacija sa Monstatom, Zavodom za zapošljavanje, Sekretarijatom za razvoj itd.

Integralni informacioni sistem eObrazovanja Crne Gore treba da bude kičma u izgradnji savremenog obrazovnog sistema. Informacioni sistem treba da omogući:

– evidentiranje i skoro potpunu automatizaciju svih procesa u obrazovanju na svim nivoima do fakulteta, uključujući evidenciju resursa i kadrova, praćenje procesa nastave, administrativno i finansijsko poslovanje;

– mogućnost lake, brze i jednostavne komunikacije i razmjene podataka između svih cjelina obrazovnog sistema;

– preglednost i jednostavnost dobijanja informacija za sve subjekte sistema obrazovanja (nastavno osoblje, učenike i njihove roditelje, zaposlene u Ministarstvu, zavodima i centrima), uključujući mogućnost upotrebe postojećih mobilnih tehnologija;

– mogućnost sagledavanja pozitivnih i negativnih trendova u obrazovanju baziranih na izvještajima različitih segmenata sistema;

– uključivanje koncept e-governmentu eObrazovanja;

– upravljanje i provjeru kvaliteta u obrazovnom sistemu Crne Gore.

Za potrebe ažuriranja baze u CIS-u Ministarstva prosvjete i nauke treba uspostaviti u školama bezbjedne MIPNET konekcije.

4.2.5. Implementacija ICT u proces obrazovanja

1. U toku procesa obnove i izrade obrazovnih kurikuluma na svim nivoima obrazovanja od predškolskog do Univerziteta potrebno je aktivnosti usmjeriti na kurikulume, koje treba prilagoditi zahtjevima informatičkog društva. Takođe treba nastaviti sa uvođenjem informatičkih izbornih premeta u osnovnim i srednjim školama.

2. Jedan od vrlo važnih segmenata je nabavka Didaktičkog e-materijala i softera Potrebno je uključiti što veći krug zainteresovanih za izgradnju e-materijala i softvera, počevši od informatičkih firmi, Zavoda za uđbenike i nastavna sredstva, nastavnika, pa sve do učenika. Takođe treba uspostaviti sistem za izbor i verifikaciju didaktičkog e-materijala i softvera. Postupak je vrlo sličan postupku nabavke uđžbenika. Zbog važnosti ovog segmenta MPiN je uradilo Strategiju za nabavku didaktičkog e-materijala i softvera.

3. Sposobnost obrazovnog sistema Crne Gore da inkorporira informacione i komunikacione tehnologije najviše zavisi od ICT obučenosti nastavnika, rukovodećih struktura, administrativnog osoblja u školama. U narednom periodu treba najviše raditi na efikasnoj ICT obuci nastavnika. Prije svega treba izvršiti ICT testiranje nastavnika i neuspjelim kandidatima omogućiti ICT obuku. Takođe treba uraditi portal za ICT obuku nastavnika i organizovati kurseve putem video-konferencijskog sistema. Standard ECDL treba uvesti kao standard za ICT obuku obrazovnog kadra.

4. Potrebno je povećavati broj studenata koji se obrazuju na principu i uz podršku informacionih i komunikacionih tehnologija. Takođe, je neophodno povećavati broj nastavnika i istraživača u ICT. Za pojedine specijalističke oblasti od strateškog značaja kao što je na primjer bezbjednost informacionih sistema, neophodno je omogućiti efikasan sistem školovanja, prije svega poslijediplomskih i specijalističkih studija kako bi se stekao ekspertski kadar.

5. Neophodno je uključivanje akademske mreže u GIANT (evropska akademska mreža). Takođe je potrebno uključivanje u međunarodne akademske projekte kao što je GRID, EDUROM i u međunarodne asocijacije poput EU FP7, SEELight itd.

6. Zbog dinamike strukturnih, tehnoloških i programskih promjena u privredi i u uslužnim djelatnostima, usavršavanje i prekvalifikacija zaposlenih može, po značaju, nadmašiti ulogu i značaj redovnog školovanja. Obrazovanje, dodatno obrazovanje, kvalifikacija i dokvalifikacija u ICT oblasti od izuzetnog su značaja za profesionalno usavršavanja odraslih. Najčešće vid obrazovanjae je pohađanje ICT kurseva, posle kojih se najčešće dodjeljuju neki vidovi sertifikata, koji obično nemaju neku mjerljivu vrijednost, osim ako nijesu međunarodnog karaktera poput ECDL-a.

7. Brojne su mogućnosti koje ICT pruža osobama sa raznim zdravstvenim problemima. Postoje razni tipovi specijalizovanog hardvera i softvera za hendikepirane osobe. Naprimjer, tastature za slijepe, štampači za slijepe i slično. Mjere koje treba preduzeti u cilju uvođenja ICT u ovim školama su slične kao i u redovnim školama uz akcenat na nabavku specijalizovanog hardvera i softvera.

Ovaj unos je objavljen pod Prvi broj. Zabeležite stalnu vezu.

2 reagovanja na Strategija razvoja eObrazovanja Crne Gore do 2013. godine

  1. Magdalena kaže:

    Ako je sada odnos učenika i računara 1:16 ( u korist učenika ), u školi kojoj ja radim odnos je 1:50 ( tako nešto ), da li to postoji škola sa odnosom učenik – računar 1:1?

  2. lidija merdovic kaže:

    DA. Pa zar to nije normalno kad vidimo da u pojedinim porodicama postoji i po 2,3 automobila. Nazalost, ogromne su razlike…

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s